1)Pojęcie:

Testator: 982

1.Nakłada obowiązek określonego zachowania lub zaniechania na:
>spadkobiercę
>zapisobiercę

2.Nie czyni nikogo wierzycielem
! nie powstaje zobowiązanie / brak jest wierzyciela /

3.Decyduje o sprawach, których w zasadzie nie można rozstrzygnąć przez powołanie spadkobiercy lub zapisobiercy:
>urządzenie pogrzebu
>postawienie nagrobka
>opieka na d określoną osobą lub zwierzętami

2)Zapisobierca obciążony poleceniem:

1.Może powstrzymać się z wykonaniem polecenia do czasu wykonania zapisu przez spadkodawcę 983
2.Gdy nie chce lub nie może być zapisobiercą 984
>polecenie powinien wykonać spadkobierca zwolniony od obowiązku dokonania zapisu

! odpowiednie stosowanie do dalszego zapisu

3)Obowiązek wynikający z polecenia:

-zachowanie się określone przez spadkodawcę 982
-wykonania obowiązku może żądać: 985
1.Każdy ze spadkobierców
2.Wykonawca testamentu
3.Organ państwowy

1)Pojęcie:

-zobowiązanie spadkobiercy do spełnienia świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby: -968§1
między zapisobiercą a obciążonym zapisem powstaje stos. zobowiązaniowy

2)Dalszy zapis: -968§2

-obciążenie zapisem zapisobiercy

3)Cechy:

1.Może zostać ustanowiony jedynie w testamencie
2.Musi być dokonany na rzecz oznaczonej osoby
3.Świadczenie ma char. majątkowy

4)Możliwość żądania wykonania zapisu: 970

-niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu
*odmienna wola spadkodawcy

! zapisobierca obciążony dalszym zapisem:
może powstrzymać się do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę

5)Zapis obciążający kilku spadkobierców:

-zapis obciążą ich w stosunku do wielkości udziałów spadkowych
*spadkodawca postanowił inaczej
! odpowiednie stosowanie do dalszego zapisu

6)Zapisobierca:- zastosowanie przepisów o powołaniu spadkobiercy, zdolności do dziedziczenia i niegodności 972

Zdolność bycia zapisobiercą:

1.Każdy podmiot prawa cywilnego:
>musi żyć lub istnieć w chwili otwarcia spadku
* nasciturus
! nie może być:
>osoba uznana za niegodną
+ możliwość odrzucenia zapisu
2.Musi być oznaczony w sposób pozwalający na zindywidualizowanie

7)Zwolnienie z obowiązku wykonania zapisu: 973
-osoba, na której został uczyniony zapis:
nie chce
nie może być spadkobiercą
! powinna wykonać dalsze zapisy

8)Zwolnienie się z obowiązku wykonania dalszego zapisu: 974
-dokonanie przeniesienia praw otrzymanych z tytułu:
1.Zapisu
2.Przelewu roszczenia o jego wykonanie

9)Zastrzeżenie warunku lub terminu: 975

Możliwość ustanowienia zapisobiercy:
-osoba zapisobiercy musi być określona w testamencie

10)Rzeczy oznaczonej co do tożsamości:

1.Bezskuteczność zapisu: 976

-nie należy do spadku w chwili jego otwarcia
-spadkodawca był zobowiązany w chwili śmierci do zbycia tej rzeczy

2.Odpowiedzialność za wady rzeczy względem zapisobiercy: 978
-tak jak darczyńca

11)Rzeczy oznaczone co do gatunku:

-obciążony powinien świadczyć rzeczy średniej jakości

12)Przedawnienie roszczenia z tytułu zapisu:

-5 lat od dnia wymagalności zapisu

1)Swoboda testowania:

-możliwość dysponowania swoim majątkiem zgodnie ze swoją wolą, na wypadek śmierci

1.Spadkodawca może rozrządzić: 959
całym swoim majątkiem lub jego częścią
na rzecz jednej lub kilku osób

2.Osoba spadkobiercy musi być określona przez testatora:
w sposób umożliwiający jego identyfikację

3.Gwarancje:
zakaz sporządzania testamentów wspólnych
reguły wykładni testamentu

4.Ograniczenie:
przepisy prawa cywilnego
ochrona interesów osób najbliższych spadkodawcy

2)Udziały spadkowe:

-testator powinien określić ułamkowo wielkość udziałów spadkobierców
* jeśli tego nie uczynił: 960
spadkobiercy dziedziczą w częściach równych

3)Przeznaczenie dla spadkobiercy poszczególnych przedmiotów majątkowych: 961

-osoba taka jest wówczas spadkobiercą w części ułamkowej

! przedmioty wyczerpują prawie cały spadek:
osobę taką poczytuje się za powołaną do całego spadku

!!! gdy jest kilka osób:
osoby takie poczytuje się za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych

4)Zastrzeżenie warunku lub terminu: 962

-uważane jest za nieistniejące

* jeżeli z treści testamentu wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkobierca nie zostałby powołany:
powołanie spadkobiercy jest nieważne

! przepisów tych nie stosuje się, gdy:
ziszczenie się lub nieziszczenie warunku
nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku

5)Podstawienie:

1.Podstawienie zwykłe: 963

-ustanowienie spadkobiercy testamentowego na wypadek, gdyby inny spadkobierca:
nie chciał
nie mógł dziedziczyć

-spadkobierca podstawiony dochodzi do dziedziczenia, jeżeli spadkobierca powołany:
odrzuci spadek
zostanie uznany za niegodnego
umrze przed otwarciem spadku

2.Podstawienie powiernicze: 964

-jest niedopuszczalne przez pr. PL
-polega na powołaniu spadkobiercy do zachowania spadku i pozostawieniu go innej osobie
-traktuje się je jako podstawienie zwykłe

* jeżeli z treści testamentu wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkobierca nie zostałby powołany:
powołanie spadkobiercy jest nieważne

6)Przyrost: 965

-spadkobierca powołał kilku spadkobierców, a jeden z nich:
>nie chce
>nie może dziedziczyć

-przeznaczony mu udział przypada pozostałym współspadkobiercom /także zapisy i polecenia /
*odmienna wola spadkodawcy

7)Sytuacja dziadków: 966

* Testament negatywny:

-testament, którego treść obejmuje jedynie wyłączenie spadkobiercy ustawowego od dziedziczenia
„Moją wolą jest, aby X nie dziedziczył po mnie”

* Wydziedziczenie: 1008

1)Pozbawienie prawa do zachowku: zstępnych, małżonka oraz rodziców

2)Może być dokonane wyłącznie w testamencie

3)Przyczyny:
1.uporczywe postępowanie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społ. wbrew woli spadkodawcy
2.dopuszczenie się przez spadkobiercę umyślnego p-stwa względem:
spadkodawcy
jednej z najbliższej mu osób
3.uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych

4)Bezskuteczność wydziedziczenia:
-testator przebaczył spadkobiercy

! J. Gwiazdomorski:
-przebaczenie po sporządzeniu testamentu:
>może nastąpić tylko w drodze nowego testamentu
-możliwość częściowego wydziedziczenia

1)Niezdolność bezwzględna:

1.Osoby nie mające pełnej zdolności do czynności pr.
2.Osoby niewidome, głuche lub nieme
3.Osoby nie mogące czytać i pisać
4.Osoby nie władające j. polskim
5.Osoby skazane prawomocnie wyrokiem za fałszywe zeznania

OSN- może być:
-osoba nie mogąca czytać i pisać w języku w którym spadkodawca sporządził testament, jeżeli:
>może pisać i czytać w innym języku
>włada językiem, w który testament został sporządzony

2)Niezdolność względna: -957§1

1.Osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść
2.Małżonek
3.Krewni lub powinowaci pierwszego lub drugiego stopnia
4.osoby pozostające z nią w stos. przysposobienia
! naruszenie: nieważność tylko tych postanowień testamentu

Świadkowie kwalifikowani: 950, 951, 953

1)Ogólnie:

-może być odwołany przez spadkodawcę w każdej chwili:- 943
w całości
w części

2)Sposoby: 946

1.Sporządzenie nowego:

! jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając, że poprzedni odwołuje: 947
odwołaniu ulegają tylko te postanowienia,, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu

2.Zniszczenie lub pozbawienie cech ważności
-te czynności muszą być podjęte przez spadkodawcę:
osobiście
w zamiarze odwołania

3.Dokonanie zmian:
-wynika z nich wola odwołani jego postanowień

Testamenty szczególne:

1)Ustny:

1.Nie może być sporządzony w chwili dowolnie wybranej przez spadkodawcę

2.Musi istnieć przynajmniej jedna z okoliczności:

-obawa rychłej śmierci / OSN: sam fakt śmierci po niedługim czasie nie oznacza jej wystąpienia /
-zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe
-zachowanie zwykłej formy testamentu jest znacznie utrudnione

3.Spadkodawca oświadcza swą wolę ustnie przy obecności co najmniej 3 świadków:

-może się posłużyć innym systemem znaków: / np.: język migowy /
OSN: system znaków używany przez spadkodawcę musi być znany również świadkom

! mogą go sporządzić osoby głuche lub nieme

4.Stwierdzenie treści testamentu:- 2 przypadki:

A. spisanie oświadczenia spadkodawcy przed upływem roku od złożenia przez jednego ze świadków lub osobę trzecią:
>podanie miejsca i daty oświadczenia
>podanie miejsca i daty sporządzenia pisma
>podpis spadkodawcy i co najmniej dwóch świadków

B. zgodne zeznania świadków przed sądem w ciągu 6 m-cy od dnia otwarcia spadku:
>w wypadku nieustalenia treści testamentu w pkt. A
>sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach 2 świadków /trzeciego nie można lub trudno wezwać /

! po upływie w/w terminów testament jest ważny, ale bezskuteczny

2)Na statku morskim lub powietrznym / podróżny /

1.Spadkodawca oświadcza wolę ustnie dowódcy statku lub jego zastępcy w obecności 2 świadków

2.Dowódca statku lub jego zastępca:

-spisuje wolę spadkodawcy
-podaje datę spisania
-odczytuje pismo w obecności świadków

3.Podpisanie pisma przez spadkodawcę, świadków, dowódcę lub zastępcę dowódcy
-jeżeli spadkodawca pisma nie podpisał należy podać tego przyczynę

! jeżeli nie można zachować tej formy:
>można sporządzić testament ustny

-ma char. testamentu allograficznego
*mogą go sporządzić osoby głuche i nieme

3)Testament wojskowy:

-określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej

-może zostać sporządzony :
>w czasie wojny
>przebywania w niewoli

-martwy przepis

Testamenty zwykłe:

1)Testament holograficzny / własnoręczny /: 949

1.Własnoręczne pismo:

-niemożliwość posługiwania się jakimikolwiek urządzeniami do pisania lub „cudzą ręką”
-możliwość napisania protezą lub nawet nogą, jeżeli spadkodawca był inwalidą
-nieistotne jest jakim narzędziem piszącym posługuje się spadkodawca i na jakim podłożu je utrwala:
ołówkiem lub długopisem na papierze
kredą na murze

2.Data:- też napisana ręcznie / OSN /

-pozwala ustalić:
czy testator w chwili sporządzania testamentu miał zdolność testowania
kolejność kilku sporządzonych testamentów

-brak daty /ew. data nieprawdziwa/:
powoduje nieważność testamentu

* nie wywołuje wątpliwości co do: 949§2
zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu
treści testamentu
wzajemnego stosunku kilku testamentów

3.Podpis:

-powinien być umieszczony pod pismem zawierającym rozrządzenie spadkodawcy:
imię i nazwisko
nazwisko
pseudonim

! w innym miejscu: ważny tylko, gdy związek podpisu z treścią jest oczywisty / krytyczny: J.Gwiazdomorski /
! ważny jest testament sporządzony w liście do spadkobiercy,
podpisany jedynie w sposób określający stosunek rodzinny spadkodawcy do spadkobiercy

2)Notarialny: 950

-testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego:
>odesłanie do przepisów Prawa o notariacie / 14.02.1991r. /

-daje spadkodawcy wysoki stopień bezpieczeństwa:
zgodność treści testamentu z rzeczywistą wolą

-ma moc dowodową taką, jak inne dokumenty urzędowe- 244§1 k.p.c.

3)Allograficzny / testament urzędowy / 951

1.Ustne oświadczenie woli przez spadkodawcę wobec odpowiedniej osoby urzędowej i 2 świadków:

-nie można użyć innego systemu znaków /np. język migowy/
! tego testamentu nie mogą sporządzić osoby głuche lub nieme

-osoba przyjmująca oświadczenie:
przewodniczący zarządu gminy
sekretarz gminy
kierownik USC

2.Spisanie woli testatora w protokole z podaniem daty jego sporządzenia:

-protokół może sporządzić w dowolnej formie / na maszynie, ręcznie itd. /:
świadek
specjalnie wezwany protokolant

! data nieprawdziwa lub brak daty powoduje nieważność testamentu -Skowrońska-Bocian

OSN: przerobienie daty nie powoduje nieważności testamentu

3.Odczytanie spadkodawcy protokołu w obecności świadków

4.Podpisanie odczytanego protokołu przez spadkodawcę, osobę urzędową i świadków

! Niedopełnienie którejkolwiek z przesłanek:
-powoduje nieważność testamentu

! możliwość konwersji i potraktowania go jako ważnego testamentu ustnego

Wykładnia testamentu:

-testament należy tłumaczyć tak, aby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy 948§1

! jeżeli testament można tłumaczyć rozmaicie należy: 948§2
>przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądna treść

-podlegają jej tylko testamenty ważne

Przesłanki ważności testamentu:

1)Spełnienie ogólnych przesłanek ważności czynności pr.:

-treść testamentu nie może:
1.być sprzeczna z ustawą
2.być sprzeczna z zasadami współżycia społ.
3.mieć na celu obejścia ustawy

! gdy nieważnością dotknięte są tylko niektóre z postanowień testamentu:
-pozostałe postanowienia są ważne

2)Osoba fizyczna musi mieć zdolność testowania: -944§1

-tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności pr. może:
1.sporządzić
2.odwołać testament
-spadkodawca musi mieć zdolność testowania w chwili sporządzania testamentu

3)Testament może zawierać oświadczenie woli tylko jednego spadkodawcy –942

OSN: nieważność testamentu allograficznego z tego powodu:
-nie stanowi przeszkody do uznania złożonych oświadczeń za 2 oddzielne testamenty

4)Testator musi sporządzić testament osobiście: -944§2

-testamentu nie można sporządzić przez przedstawiciela

5)Oświadczenie woli nie jest dotknięte wadą: -945 / animo testandi /

1.Stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli
2.Błąd
3.Groźba

6)Testament musi być sporządzony w przewidzianej prawem formie -958

Ogólnie:

1)Pojęcie:

-wywodzi się z pr. rzymskiego

1.Czynność prawna, przez którą osoba fizyczna określa losy swojego majątku
2.Dokument, w którym zostaje zawarte oświadczenie woli testatora

! J.Gwiazdomorski- nie da się odróżnić czynności pr. testamentu od dokumentu obejmującego testament
! W.Machała: testament jest czynnością pr. i tylko czynnością pr.

OSN:
-tylko oryginał testamentu jest testamentem w rozumieniu K.C.
! nie jest: odpis testamentu

2)Cechy:

1.Char. mortis causa -941
2.Odwołalna -943
3.Jednostronna -944§2
4.O char. ściśle osobistym -944§2
5.Poddana rygorom formalnym, których niespełnienie powoduje nieważność testamentu –958

+wyłączność testamentu:
>rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament 941

« go back